Kavak mantarı bloklarının gelişim problemleri

Kompost hazırlama teknolojisine uyulmamasından dolayı ortaya çıkan problemler 

  1. Blokta kesim yerlerinden gelen kahverengi sızıntılar, miselyum ile kaplanmamış yerler mevcut, alt köşelerde su fazlalıkları birikir. Yabancı hoş olmayan bir koku, bazen amonyak kokusu oluşabilir.

 

Bu durum, kompostun fazla nemli olmasından kaynaklanır. Nem fazlalığı, çeşitli bakteriyel enfeksiyonların ve küflerin hızlı bir şekilde gelişmesini tetikler. Patojenik mikroflora birikirken artık beyazlaşmış bir blok 11-13. gün sarı lekelerle kaplanmaya başlayabilir ve 3-4 gün sonra tamamen ölebilir.

  1. Bloklar miselyum ile çok hızlı kaplanır, güzel homojen beyaz bir renge sahip ve mantar taslakları çok sayıda oluşur. Ancak sonra mantar taslaklarının bir kısmı kurumaya başlar, birçok küme mantar gelişiminin ilk aşamalarında solar.

İkinci flaş çok kötü verim verir veya hiç oluşmaz.

Bu tür problemler, kompostun nem oranının yetersiz olması halinde gözlemlenir, çünkü mantarlar nem yetersizliğinden dolayı besleyici maddeleri yeteri kadar alamaz. Ölen kümeler üstünde nem birikmeye başlar ve ikincil bakteriyel enfeksiyon gelişir, bu nedenle kümeler kurumuş olarak değil de nemden boğulmuş olarak görünür.

  1. Blokta yeşil (Trichoderma) veya siyah (Mucor) renkli küf olması.

Blok miselyum ile düzensiz bir şekilde kaplanıyorsa kaplanmamış yerlerde ilk başta kavak mantarı miselyumundan neredeyse hiçbir farkı olmayan küf mantarlarının grimsi-beyaz miselyumu oluşabilir. 3-5 gün sonra sporları oluşur ve küfün türüne göre yeşil, zeytin veya siyah renkli lekeler çıkar.

Bu durum, kompostun рН seviyesinin düşük olmasından kaynaklanır. Optimum pH seviyesi, 7,5-8,5 aralığında olup kompost hazırlanırken kireç ilave edilerek sağlanır. Kavak mantarı miselyumu bu pH seviyesi ile iyi gelişirken küf mantarları asitlenmiş kompostları tercih ederler. Karıştırma odasının sıhhi işlem rejimine ve miselyum ekim kurallarına uyulmaması da, küf mantarı sporlarının havadan gelmesinden dolayı enfeksiyonlara yol açabilir.  

Bazen kavak mantarı bloku, inkübasyonun ilk aşamalarında tamamen yeşillenir ve ölür. Çok nadir durumlarda torbada pembe veya turuncu renkli küf oluşur (Neurospora). 

Her iki durum, genellikle hammaddenin ısıl işleminin kalitesiz bir şekilde yapılmasından kaynaklanır.

Hidrotermal işlem rejimleri hakkında buradan ve tüneldeki pastörizasyon işlemi hakkında buradan okuyabilirsiniz. Bazı mantar yetiştiricileri deneyler yapar ve bunun sonucu kompostu yanlış hazırlarlar. Örneğin, karıştırma masasında ısıl işlem görmemiş (kalsinasyonu yapılmamış) kepek, tebeşir, alçı gibi takviyeler ilave ederler. Bu durumda asıl takviyeler Trichoderma sporlarının kaynağı olabilir, dolayısıyla blok ilk önce küçük yeşil lekeler ile kaplanır ve sonra (çok sayıdaki spor büyüme noktalarından dolayı) tamamen ölebilir.

İşletmede tüm teknolojik işlemlerin sırasını, sıcaklık ve süre parametrelerini belirleyecek bir teknolojik yönetmelik hazırlanıp mutlaka uygulanmalıdır. Kompostun hazırlanmasında gerçekleşen mikrobiyolojik süreçlerin bilinmemesi, bazen bu teknolojik sürecin önemli bileşenlerinin önemsenmemesine veya basitleştirilmesine (örneğin, sıcaklık parametrelerine uyulmamasına, aşamalardan birinin süresinin kısaltılmasına, pastörizasyonda uygulanan soğutma rejimlerinin yanlış seçilmesine) neden olur. 

Yönetmeliğin herhangi bir fıkrasının değiştirilmesi halinde bu durum, ileride analiz yapılması için tarih (parti numarası) ile birlikte ayrı bir defterde yazılmalıdır. Kompostun miselyum ile kaplanması ile ilgili bazı problemler, ekipmanların seçilen rejimlere uyulmamasından dolayı bu sürecin kaliteli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamamasından kaynaklanabilir.

Bitkisel hammadde işleme sürecinde yapılan hatalar, miselyumun kaliteli olmasına ve yetiştirme odalarındaki mikroiklimin doğru bir şekilde planlanmasına rağmen mantar veriminin düşük olmasına neden olabilir.

İnkübasyonun iklim ve sıhhi parametrelerine uyulmamasından dolayı ortaya çıkan problemler 1.Kompostun miselyum ile kaplanmasında kesim yerlerinde yeşil küfün çıkması

Bu durum, blokların bulunduğu odanın mikrobiyolojik kirliliğinin göstergesidir. İnkübatör boşaltılıp kapsamlı sıhhi tedbirler uygulanmalıdır.

Trichoderma ve diğer küfler ile mücadele yöntemlerini buradan inceleyebilirsiniz.

2.Film altındaki yoğuşma

Fil altındaki yoğuşma, kompostun fazla nemli olmasından ve de miselyum ile kaplanan blokların bulunduğu oda sıcaklığının aniden değişmesinden dolayı oluşabilir.

Bu durum, film altındaki katmanda Trichoderma sporlarının ve bakterilerin gelişimini tetikleyebildiği için tehlikelidir. Çünkü bu katmanda bulunan su, gaz değişiminin bozulmasına neden olur ve miselyum hifleri gelişemez. Maalesef bu durumda tüm blok beyaz renkli, miselyum ile güzelce kaplanmış olabilir, fakat hiç meyve vermez.

3.Torbaların film altındaki yüzeyi açıkça gözle görülen beyaz lekeler ile kaplanır.

Muhtemelen kompostun miselyum ile kaplanma sürecinde aşırı ısınma olmuştur. Bu nedenle blok merkezindeki sıcaklık mutlaka kontrol edilmeli ve 30 dereceyi aşmamalıdır.

4. Mantar taslakları film altında perforasyon deliklerine yakın yerlerde veya perforasyona bağlı kalmadan doğrudan film altında oluşur

Bu problem, genellikle inkübasyon sürecinin son aşamalarında odadaki nem seviyesinin düşük (%75’ten düşük) olmasının göstergesidir. 

5.Mantar taslaklarının anormal gelişimi 
İnkübasyon döneminde sıcaklık ve nem oranında ani değişikliklerin meydana geldiğini gösterir. 

Optimum şartlar: sıcaklık 20-22oС, nem oranı taslak tomurcuğu oluşana kadar %65-70 olup sonrasında yavaşça %89-90’ kadar yükseltilir.

  1. Kavak mantarının meyve vücutlarında dokuların kalınlaşması, mantar şapkasında pas renkli noktaların oluşması gibi bozukluklar, böcek parazitleri ve de mantar sivrisineği, akar, mantar sineği larvaları gibi diğer zararlılardan dolayı meydana gelebilir. Bunlarla mücadele yöntemlerini bu makalede okuyabilirsiniz.

Sonuç: Mantar yetiştiriciliğindeki başarının anahtarı, işletme çalışmasının teknolojik yönetmeliğine özenle uyulmasıdır. Bu başarının bileşenleri ise kaliteli steril bir miselyum, mantar blokları için doğru seçilen hammadde işleme teknolojileri (küçük işletmeler için klasik hidrotermal yöntem ve de orta ve büyük işletmeler için tünelde pastörizasyon yöntemi), mantar yetiştirme odalarında kaliteli mikroiklim sistemlerinin bulunmasıdır.