Kompostlar hakkında

Kompostlar hakkında

İnternette kavak mantarı için kompost üretiminde kullanılabilen hammadde ile ilgili birçok bilgi mevcuttur. Bu bilgilerde azot (veya protein) ve diğer temel elementler olan potasyum, karbon, fosfor değerlerini içeren tablolar bulabilirsiniz.

Soru: Peki bu bilgiler, mantar yetiştiricisine nasıl bir fayda sağlar? Cevap: Maalesef, neredeyse hiçbir faydası yoktur.
Azot değeri, kavak mantarının verimini etkileyen önemli bir faktördür.

Kjeldahl yöntemi ile belirlenen, komposttaki azot miktarının en az 0,7-0,8 olması iyi olur.
Ancak şunu hatırlamamız gerekir ki, tablodaki tüm rakamlar yaklaşık değerlerdir, dolayısıyla azot test yapılmadan bu değerlere göre hiçbir zaman belirlenmemelidir!

Çünkü eğer:

— Hammaddedeki fosfor içeriği düşük olursa azot değil de asıl fosfor, mantar verimini sınırlayan bir faktör olacaktır,

— Hammaddedeki azot içeriği 1’den fazla olursa kompost, bakteriyel ayrışma süreçlerinden dolayı çürümeye başlar,

Miselyum zayıf veya tekrar ekilmiş olursa verim, kompost içeriğine bakmaksızın düşük olur.

Tablo rakamları yerine birkaç başlangıç noktası bilmeniz yeterli olacaktır:
Kuru tahıl ve baklagil saplarından oluşan samanda azot içeriği, kuru otlardan oluşan samana göre daha düşük olmakla birlikte değer aralıkları çok geniştir.

Kuru tahıl ve baklagil saplarından oluşan samanda azot içeriği 0,2-0,8 arasında değişir.

Kuru otlardan oluşan samanda azot içeriği, ot içeriğine, bitkilerin biçme zamanındaki gelişim aşamasına ve hava şartlarına bağlıdır.

 

Çayır otlarından elde edilen samanda azot içeriği 0,5-1,5 arasında değişir.

Baklagillerden elde edilen samanda azot içeriği 1,8- 4,2 arasında değişir.

(Yem için değil de tohum amaçlı üretim yapan tarım işletmelerince satılan) yonca samanında bile azot içeriği, tahıl samanına göre daha yüksek olup yaklaşık 1,3+/-0,3 değerindedir. Fakat bu saman, sert saplar içerdiği için ezilmeli veya öğütülmelidir.

Azot miktarı, bitki (tahıl, baklagiller ve ayçiçeği) biçilmeden birkaç hafta önce oluşan yetiştirme ve hava şartlarına bağlıdır.

Hammaddenin görünümüne göre azot içeriğinin tahmin edilmesi neredeyse imkânsızdır. Genellikle balmumu kaplamalı sapsarı veya buğday renkli samanda azot içeriği daha düşüktür, çünkü balmumu birikim fazlalığı, kuraklığın göstergesidir.

Kurak koşullarında yetişen tahılların samanında azot içeriği 0,25-0,3 olabilir ve bu değer çok düşüktür. Böyle bir saman kullanılırken kuru otlar ilave edilmelidir. Peki, ilave edilmesi gereken bitkisel takviyelerin miktarı nasıl belirlenir?

En güvenilir yolu, Kjeldahl yöntemi ile yapılan testlerdir. Test sonucuna göre hammadde ve takviye miktarının hesaplanması için ayrıntılı bilgileri burada bulabilirsiniz. Test için numune verilmesi mümkün değilse bir deney yapılabilir (makalenin ikinci bölümünde anlatılmıştır).
Tahıllar hasat edilmeden iki-üç hafta önce yağmurların yağdığı yıllarda besleyici maddeler tahıl tanesinden sapa geçer. Bu durumda buğdayın kalite sınıfı düşer, fakat samanın kalitesi yükselir. Böyle bir yılda tahıl samanında azot içeriği 0,6-0,7 olabilir ve asgari takviye miktarı gerekir.

— Ayçiçeği kabuğu:

Azot içeriğinin 0,6-0,8 arasında olduğu düşünülmektedir. Çoğu durumda bu doğrudur. Fakat son yıllarda mantar yetiştiricileri, takviyesiz ayçiçeği kabuğu kullanılarak yetiştirilen mantarların veriminin düşük olduğunu şikâyet ediyorlar. Yapılan test sonucu bu hammaddede azot içeriğinin sadece 0,4-0,5 değerinde olduğu tespit edilmiştir.
Kepek, iyi bir besleyici takviye olmasına rağmen dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır. Önceden ısıl işlem yapılmadan karıştırma masasında miselyum ile birlikte ilave edildiği için Trichoderma gelişimini teşvik eder. Kepek kalsinasyonu bu durumu önleyecek olabilir. Her halükarda kepeği tüm bloklara ilave etmeden önce on adet torbada denemenizi tavsiye ederiz.

Kompost bileşimleri oluşturulurken hammaddenin ısı işlem yöntemi dikkate alınmalıdır.

Kereste talaşında azot içeriği çok düşük olup 0,1-0,3 değerindedir. Bu hammadde ancak steril yetiştirme teknolojisinde takviye olarak kullanılabilir.
— Mevcut şartlarınızda hangi hammaddenin uygun olduğuna karar verebilmeniz için ilk önce ısıl işlem tecrübesini biriktirmeniz gerekir. Seçtiğiniz teknolojiye bakmaksızın tek/çift bileşenli karışımlardan başlamanız daha iyi olur.

Aşağıdaki parametrelerde istikrarlı göstergelere ulaşmanız gerekir:

— İşleme sıcaklığı vesüresi rejimi,

Kompostun nem oranı ve рН değeri,

— Kompost yoğunluğu (torba ağırlığı buna bağlıdır).