Miselyum ile iyice kaplanmış bir blokta neden mantar yok?

 

Blok miselyum ile kaplanırken kaplanmamış yerler, blok içinde yeşil küf, torba dibinde biriken kahverengi su gibi problemler ortaya çıkıyorsa mantar yetiştiricisi, bu bloklarda hasat olmamasının nedenlerini anlar.

Ancak blok miselyum ile çok iyi kaplanmış ve torba lekesiz, beyaz renkli iken mantar taslakları ve mantarlar neden yok? 

Bunun iki sebebi olabilir: kalitesiz miselyum ve de yetiştirme odasında inkübasyon ve mikroiklim şartlarına uyulmamasıdır. İşte bunları detaylı bir şekilde inceleyelim.

Miselyum

Profesyonel laboratuvarlar, stok kültürlerinin sürekli yenilenmesine dikkat ederek çift çekirdekli hücreli (yani meyve vücutlarının üretimi için hazır) miselyum satarlar. Miselyumu ev koşullarında üretiyorsanız ya da stok kültürlerini veya tüketici miselyumunu sık sık tekrar eken üreticiden satın alıyorsanız bu miselyumun mantar oluşturma kabiliyeti kaybolabilir. Bu durumda bloklar iyice kaplanarak sadece vejetatif miselyum oluşturulur, fakat üreme organları olan meyve vücutları oluşamaz.

Bu durumda ne yapabiliriz?

Böyle bir miselyumda üreme kabiliyeti olmadığı için bu partinin meyve vermesi için yapabileceğimiz bir şey yok. Bu nedenle miselyumun kalitesinden emin olmak için güvenilir üreticilerden satın alınması gerekir. Miselyumun kaliteli olup olmadığını anlayabilmek için lütfen buraya bakınız.

İnkübasyon şartları 

 

İnkübasyon odasındaki mikroiklim rejimleri başlıklı makalemizde inkübasyon sürecinin sıcaklık ve nem rejimleri detaylı olarak açıklanmıştır. Bu rejimlere uyulmaması halinde miselyum ile iyice kaplanmış bir blok bile meyve veremez.  

1.Nem rejimine uyulmaması 

Mantar taslakları, nem oranının en az %78 olması halinde oluşur. Nem oranı daha düşük (%70’e kadar) olursa mantar taslakları oluşmaya başlayabilir, fakat sonra solup kururlar. Blok beyazlaşırken inkübatördeki nem oranı %70’ten düşük olursa kesimler kurumaya başlar ve 3-4 gün sonra kuru bir kabuk oluştururlar. Büyüyen miselyum bu kabuğa ulaşıp kurumaya başlar ve ölür. Kabukta kompost kururken mikro çatlaklar oluşur ve bu çatlaklar içinden torbadan aşırı miktarda nem çıkarak bloktaki gaz ve su değişimi bozulur. Bu durum, miselyuma hem dış şartların hem de blok içindeki şartların elverişsiz olduğunu gösterir ve bu nedenle üreme organları (kavak mantarının meyve vücutları) oluşmaz. Kompostun nem oranının baştan (ısıl işlemden sonra) oldukça yüksek (%70-72) olması halinde mantar taslakları, aşırı kuru kesim yerlerinde değil de filmin komposta sıkı sıkıya temas etmediği yerlerde film altında oluşabilir.

Bu durumda ne yapabiliriz?

— Böyle bir durum artık meydana gelmişse inkübatördeki nem oranı %85-87’ye ulaşıncaya kadar yavaş yavaş günde en fazla %4-5 yükseltilmelidir. Kesimler ıslandıktan sonra torbalar yetiştirme odasına çıkarılabilir. 

— İleride bu durumu önlemek için inkübatörde blokların gelişim aşamasına göre nem oranı yükseltme rejimine uyulmalıdır.

— Böyle bir durum artık meydana gelmişse inkübatördeki nem oranı %85-87’ye ulaşıncaya kadar yavaş yavaş günde en fazla %4-5 yükseltilmelidir. Kesimler ıslandıktan sonra torbalar yetiştirme odasına çıkarılabilir. 

— İleride bu durumu önlemek için inkübatörde blokların gelişim aşamasına göre nem oranı yükseltme rejimine uyulmalıdır.

2.Sıcaklık rejimine uyulmaması

Miselyum ile iyice kaplanmış 20 günlük bloklarda mantar taslakları yoksa ve daha önce makalede açıklandığı gibi Т1, Т2, Т3 derecelerini ölçmediyseniz bunları ölçmeniz gerekir.

Hava (Т1), bloka çok yakın bir yerde ölçülmelidir. Termometre veya sensör doğrudan torba üstüne konulabilir. Termometrenin 0,1 derece hassasiyetli olması iyi olur. 

Blokun merkezi (Т3), iğne sensör veya uzun (en az 12 cm) saplamalı termometre ile ölçülmelidir. Sıcaklık dereceleri ölçüldükten sonra aşağıdaki problemin çözülmesi gerekir:

               1.Тve Т3 derecelerinin aritmetik ortalaması (AO) bulunur:

AO = ( Т1+ Т3)/2

              2.Bulunan sayı Т2 ile kıyaslanır.

              3.Film altındaki tabakanın sıcaklık derecesi Т2, aritmetik ortalamadan yüksekse mantar taslakları oluşmaz. 

Örneğin:

Т= 23,4oС

 Т= 26,0oС

 Т= 27,6oС

AO = (23,4+27,6)/2 = 25,5 

Örnekten anlaşıldığı üzere Т2 aritmetik ortalamadan yüksektir.

Bu durumda ne yapabiliriz?

Mantar taslaklarının oluşmaya başlaması için inkübasyon odasındaki sıcaklığı günde en fazla 1,5-2 derece düşürüyoruz. 

En önemlisi, mantar taslaklarının kendi kendine oluşmasını beklemeyiniz. Bu problemin mevcut olduğundan emin olmanız için yukarıdaki üç sıcaklık derecesini ne kadar erken ölçerseniz bu partiyi o kadar erken meyve verme aşamasına getirebilir ve normal verim sağlayabilirsiniz. Çünkü bir partinin gelişiminin 30. günü problemin sıcaklık rejimine uyulmamasından kaynaklandığını tespit ederseniz mantarları kurtarma ihtimali çok düşük olur ve bu durumda verim de çok düşük olur.

Yetiştirme odasındaki mikroiklim

Torbaları inkübasyon odasından alıp sıcaklığı 4-5 derece yüksek olan yetiştirme odasına koyuyorsanız bu torbaların film altındaki tabakasında komposttan kabuk veya pamuksu hamur gibi ayrılan beyaz kaypak bir madde oluşabilir. Bu madde, iç miselyumu aşırı ısınmadan koruyan vejetatif miselyumdur. Böyle bir tabaka daha sık kaliteli aktif bir miselyumda oluşur, çünkü asıl bu miselyumda elverişsiz koşullarında bekleme kabiliyeti ve imkanı mevcuttur.

Bu durumda ne yapabiliriz?

  1. Yüksek sıcaklık şartlarında çalışmak için hem inkübatörde hem de yetiştirme odasında mantarların gelişimi için elverişli mikroiklim oluşturulmalıdır. Yetiştirme odasındaki hava sıcaklığı, inkübatördekine göre en az 2-3 derece düşük olmalıdır. Yetiştirme odasının soğutulması ekonomik olarak uygun değilse mantar taslakları oluştuktan sonra sıcaklık yavaş yavaş yükseltilebilir. Ancak bu durumda havalandırma sisteminin böyle bir yükü kaldırıp kaldıramadığına dikkat edilmeli ve nem rejimine uyulmalıdır. Aksi halde mantarlar aşırı hafif ve/veya deforme olabilir.
  2. Böyle bir durum artık meydana gelmişse hasadı kurtarmayı denemek için vejetatif miselyum katmanı da hafifçe kesilerek yeni kesimler yapılabilir. Ancak özellikle bloklar daha ilk dalgayı vermediyse bu yönteme pek umut etmeyiniz. 

Böylece içinde kavak mantarı miselyumu bulunan torbalar, miselyum ile normal bir şekilde kaplanabilir ve beyazlaşabilir, fakat yetiştirme teknolojisine uyulmamasından dolayı mantarlar çıkmayabilir. Bu nedenle mikroiklim ile ilgili tüm önerilere titizlikle uyulması gerekir.