Tünellerdeki klasik pastörizasyon

Kavak mantarı üretimi için kompostun tünelde işlenmesi, halen mantar bloklarının istikrarlı kalitesini ve yüksek mantar verimini sağlayan en tasarruflu teknolojidir.

Kompost üretimi için kullanılan hammadde, tahıl samanı ve kuru ot samanından oluşan (kabuk ilave edilebilir) çok bileşenli karışımdır. Bu karışım doğrandıktan sonra nemlendirilir, saha veya tankta depolanır ve birkaç kez çevrildikten sonra işlenmek üzere tünele konulur.

Tünel, hazırlanmış hammaddenin buharlı işleme tabi tutulduğu (pastörize edildiği)ısı yalıtımlı bir kameradır. Sonrasında bu biyokütle soğutulur ve miselyum ile karıştırılarak torbalara konulması için hazır hale gelir. Hammaddenin işlenme amacı, yabancı mikrofloranın (küf ve bakterilerin) yok edilmesi ve kavak mantarı miselyumunun daha iyi gelişmesi için bitkisel kütlenin kısmen ayrışmasıdır. Kompost kalitesi (azot içeriği, nem oranı, pH), üretim teknolojisi uzmanı tarafından sürekli kontrol altında tutulur ve böylece kompostun bozuk olması önlenir ve verimde artış sağlanır.

Tünelde kompostun işlenmesinin esas aşamaları:

  1. Tünelden once işlenme:
  • Kompost nemlendirilir
  • Kompost ısıtılır
  • Atılır
  1. Tünele geçirilir, 68-73 dereceye kadar ısıtılır.

DIKKAT!!! Daha düşük işlenme sıcaklığında kusurların ihtimali yüksektir!

  1. Havalandırma sistemine temiz havanın eklenmesi ile 68-73 derecesinde hammadeye bağlı olarak 16-24 saat boyunca ısıl işlenmesi yapılır.
  2. Kompostun akıcı olarak soğutulur. Tünel içindeki sıcaklık sensörler ile izlenir. Tüm sensörler arasındaki gösterge farkı 4 dereceden fazla olmamalıdır.
  3. Tünel kapakları, kompostun en az 30 derecelik bir sıcaklığa kadar soğutulduğunda açılır.
  4. Kompostun misel ile karıştırma süreci SADECE temizleme işleminden sonra temiz alanda (link) yapılır.

Buharlı kamerada (Resim 1) biri giren hammadde, diğeri çıkan hammadde için olmak üzere birbirinin karşısında bulunan iki kapı mevcuttur. Duvar, tavan ve taban, strafor veya poliüretan köpük ile ısı yalıtımlı olmalıdır. Kamerada buharın verildiği taban altlığı ve hammaddenin yüklendiği tel örgülü taban bulunur. Hammaddeden geçen buhar resirkülasyonu, temiz hava beslemesi ve tahliye kapağı bulunan havalandırma sistemi ile gerçekleştirilir. İnsan faktörünün ortadan kaldırılması ve işlemede kalite istikrarının artırılması amacıyla buharlı kamerada gerçekleştirilen teknolojik süreçler için otomatik kontrol sistemi kullanılır. Buhar üretimi için gazlı veya katı yakıtlı buhar jeneratörü kullanılır.

Resim 1. Tünel konstrüksiyonu
1–Hava beslemeli havalandırma şaftı, 2 –Mikrobiyolojik hava temizleme filtresi, 4 – Hava soğutma elemanı, 3, 5 – Dış ve iç basınç ayar kapağı, 6 – Resirkülasyon havası çekiş borusu, 7 – Fan, 8 – Difüzör,9 – Statik basınç kamerası, 10 – Boşluklu tünel tabanı, 11 – Buhar besleme boru hattı.

 

Tünel 2-3 tondan 40 tona kadar kompost kapasiteli yapılabilir. Üretim için, üretilen mantar bloklarının sayısına göre 100-230 metrekarelik bir yer gerekir. Yüksekliği yaklaşık 6 m (en azından tünelin bulunduğu bölümde) olmalı ve kompostun ön hazırlığı için en az 100 metrekarelik bir tente bulunmalıdır.

20 tonluk bir tünelin 8 günde bir doldurulması halinde ayda 20 ton mantar ve 4 günde bir doldurulması halinde ayda 40 ton kavak mantarı üretimi için kompost üretilebilir.

Mantar bloklarının üretimi için hidrolik presler kullanılır.

Gerekli ekipman:

Saman doğrama makinesi
Suda bekletme için dönen varil (önerilir)

Buhar jeneratörü

Taşıyıcılar veya tutma (yaba) elemanı olan traktör

Blok şekillendirici hidrolik pres

Havalandırma ekipmanı ve tüneldeki süreçler için otomatik kontrol sistemi

Temiz alan havalandırma ekipmanı

İmalathane ve bitkisel hammaddenin suda bekletilme süreci için su ısıtma kazanı
Kompostun temiz alana çıkarılması için mini traktör (önerilir)
Kompostun klasik teknoloji ile hazırlanma süreci, samanın özel bir sahada uzun süre nemlendirilmesinden başlar. Tünele konulmadan önce samanın nem oranı %74-75 olmalıdır. Nemlendirme süresince kompostta doğal mikrofloranın hidrasyon süreçleri tamamlanmış olmalıdır. Bunun sonucu aktif olmayan mikroorganizma türleri aktif hale geçmiş olur.

Bir sonraki aşamada kompost tünele yerleştirilir. En iyisi, geri çekilebilir teleskopik taşıyıcının kullanılmasıdır. Tünel doldurulurken uyulması gereken temel şartlar: kompost katmanının yüksekliği en az 1,5 m ve en fazla 2,2 m olmalı, doldurma homojen ve hızlı bir şekilde yapılmalıdır. Saman, oldukça gevşek bir kompost olduğu için yarı metreye kadar büzülme yapabilir. Her 1 metrekare için 1000 kg nemli saman konulabilir. Samanın üst seviyesi tavandan en az 1m mesafede bulunmalı ve saman, tünel kapılarına değmemelidir. Bunun için kapılar önünde yapılan oluklara destek tahtaları yerleştirilir.

Tünel, kompost ile doldurulduktan sonra kapatılır ve kütle sıcaklığının dengelenmesi için havalandırma açılır. Kompost, hava ile birlikte verilen buhar ile ısıtılır. 1 ton kompost için hesaplanan buhar miktarı 20-25 kg/saat ve hava miktarı 200-250 m3/saat.

Uzun süreli süreçte 67-72° C sıcaklığın kullanılması, kavak mantarı miselyumu için saman kompostunun besleyici potansiyelini azami derecede aktifleştirir.

Süreç kolay yönetildiği için kompost aynı kalitede çıkar. Bu teknoloji, mekanizasyon kullanma imkânı sağlar, dolayısıyla kavak mantarı yetiştiriciliği için oldukça büyük kompost üretim tesislerinin kurulmasında esas alınabilir.